Verslag themamiddag 27 november 2025- De prijs van duurzaamheid

Op 27 november 2025 vond de jaarlijkse kostenmiddag plaats met als thema ‘De prijs van duurzaamheid’. Tijdens deze middag kwamen diverse sprekers aan het woord over duurzaamheid, het rekenen daaraan en de kosten daarvan. Hieronder volgt een samenvatting van de presentaties. 

Na een korte introductie en uitleg over het interactieve karakter van de middag, werd het programma toegelicht. De middag bestond uit vier hoofdonderdelen, elk met een eigen spreker en invalshoek op duurzaamheid en kosten in de watersector. 

1. Milieukosten verduurzaming, ook in de afvalwatersector – Enna Klaversma (Haskoning) 

Enna Klaversma trapte af met een presentatie over het rekenen aan duurzaamheid. Ze nam de deelnemers mee in de theorie achter duurzaamheid, met aandacht voor begrippen als LCA (Levenscyclusanalyse), MKI (Milieu Kosten Indicator) en de CO₂-voetafdruk. 

Aan de hand van praktijkvoorbeelden op organisatieniveau (Waternet) en projectniveau (Evides) werd duidelijk hoe duurzaamheid in de praktijk wordt gemeten en gestuurd. Waternet werkt sinds 2020 met jaarlijkse MKI-berekeningen, waarbij de milieu-impact van grondstoffen en processen inzichtelijk wordt gemaakt. Evides vergeleek verschillende varianten voor een productielocatie op hun lange termijn CO₂-voetafdruk, met scenario’s voor verschillende typen duurzame energie (volledige windenergie en een gemengde energiemix in 2050).

Enna sloot af met lessen uit de praktijk: begin vroeg met duurzaamheid in projecten, stel duidelijke eisen, en betrek duurzaamheidsspecialisten in het team. Specifieke eisen (zoals maximale MKI of percentage primair materiaal) blijken effectiever dan generieke CO₂-prijzen. 

2. Emissieloos bouwen – Jeroen van der Meer (GMB) 

Jeroen van der Meer van GMB ging in op de vraag: ‘Wat kost emissieloos werken eigenlijk?’ Hij schetste de noodzaak van emissieloos bouwen vanuit klimaat-, luchtkwaliteit- en stikstofdoelstellingen, en de veranderende businesscase voor dieselmachines. GMB is actief binnen het Emissieloos Netwerk Infra (ENI), dat zich richt op een emissieloze bouwplaats in 2026, met focus op de zwaardere machines.

Jeroen liet zien dat emissieloos bouwen pionieren is: het vraagt om technische en energie-transities, nieuwe kostencomponenten (zoals energielogistiek en laadinfrastructuur) en een andere kijk op productiviteit en TCO. Vanuit de praktijk werden meerkosten voor elektrisch materieel benoemd: dit kan oplopen tot 123% per machine, maar de totale projectkosten stijgen vaak minder sterk (bijvoorbeeld +12% voor een persleiding project).

De presentatie benadrukte dat emissieloos bouwen niet alleen uitdagingen, maar ook kansen biedt voor innovatie en concurrentiepositie. 

De slides hierboven gedeelde slides zijn exclusief de behandelde voorbeeldprojecten. Deze zijn achterwege gelaten op verzoek van de betreffende drinkwaterbedrijven. 

3. Duurzaamheid bij Evides – Wilbert van den Broek (Evides Industriewater) 

Wilbert van den Broek presenteerde de duurzaamheidsaanpak van Evides (zowel industrie- als drinkwater. Evides heeft ambitieuze doelen: bijdragen aan het klimaatakkoord van Parijs, in de periode 2025-2029 21% CO₂-reductie in scope 1+2 , 12,5% in scope 3, en een brede milieu-impactreductie van 12,5%. De aanpak is integraal: naast CO₂ wordt ook gekeken naar grondstofgebruik, watergebruik en andere milieuaspecten.

Evides past interne CO₂-beprijzing toe en gebruikt instrumenten als MVO-checklists, MVOI-beleid, GVO’s en CO₂-compensatie volgens internationale standaarden. Concrete maatregelen zijn onder andere vergroening van natronloog, energiezuiniger membraantechnologie, en biobased leidingen. De impact van deze maatregelen wordt gemonitord en gerapporteerd.

Wilbert benadrukte het belang van een impact gestuurde benadering: bepaal de grootste uitstoters, kies effectieve reductiemaatregelen en stel een reductieplan op. Evides heeft hiervoor onderzoek uitgevoerd naar maatregelen die gelden als “laaghangend fruit” (snel te implementeren en hoge impact op CO₂-uitstoot. 

4. Updates en toekomst van de kostenstandaard – Babette Schep & Marcel Bakker (Haskoning) 

Babette Schep en Marcel Bakker sloten de middag af met een blik op de toekomst van de kostenstandaard. Op basis van een afstudeeronderzoek werden drie scenario’s besproken: doorgaan zoals nu (status quo), beëindigen van de tool of doorgaan met verbeteringen. De voorkeur (ook vanuit de gebruikers van de tool) ligt bij de laatstgenoemde: doorontwikkelen met het doorvoeren van verbeterpunten. Hierbij werd wel actieve commitment vanuit de sector als voorwaarde gesteld.

Verbeterpunten zijn onder andere: meer actuele data, transparantie in berekeningen, sectorbrede en beveiligde data-uitwisseling, gebruikersondersteuning, uitbreiding met MKI- en CO₂-berekeningen, en het meenemen van circulair bouwen. Hierin zijn de afgelopen periode al stappen gezet, zoals het opstellen van een invoersjabloon, instructievideo’s, validatiechecks en automatische omzetting naar SSK-format.

De sessie werd afgesloten met een interactieve peiling naar prioriteiten voor verdere ontwikkeling en een oproep aan de sector om samen de koers te bepalen. Voor het verder uitwerken van de doorontwikkeling zal contact worden opgenomen met de drinkwaterbedrijven.